Damiaan als melaatse onder de melaatsen
Op Molokaï werd Pater Damiaan een melaatse onder de melaatsen. Zijn ziekte werd hem op veel te jonge leeftijd fataal:
DAMIAAN ALS MELAATSE ONDER DE MELAATSEN
De publiciteit rond zijn persoon en zijn werk, het geld dat hij vaak van Anglicaanse vrienden ontving, het ereteken dat hem door het Hawaïaanse koningshuis werd toegekend gaven soms aanleiding tot onbegrip, afgunst en kwaadsprekerij.
In 1876 verschenen droge plekken op zijn armen en rug. Pater Damiaan schreef nog altijd naar huis dat hij in uitstekende gezondheid verkeerde tot hij op een dag zijn voet in kokend water stak en het merkte.
Na 13 jaren tussen zijn melaatsen schreef Pater Damiaan op 31 januari 1885 aan zijn broer dat hij reeds drie jaren ongevoelig was aan zijn been en pijn had aan zijn voet. Dr Arning verklaarde hem melaats en meldde dit aan Pater Damiaans oversten. Aan de generale overste schreef Pater Damiaan in oktober 1885 "Er is geen twijfel meer mogelijk, ik ben melaats, Dank aan onze Goede God. Heb niet te veel medelijden met mij". Aan zijn familie schreef hij "Ik probeer mijn kruis met vreugde te dragen, net als onze Heer Jezus Christus".
Zelf aangetast door lepra maakte hij het ganse lijdensproces van de ziekte door. Toch noemde hij de soms maandelange eenzaamheid en zijn conflicten met oversten "erger dan lepra". Een vernederend doktersonderzoek en het wantrouwen van zijn oversten kwetste Damiaan.
Na aandrang kreeg hij dan toch toelating om naar het ziekenhuis van Honolulu te gaan. De laatste dag van zijn verblijf kreeg Pater Damiaan bezoek van de koning en de eerste minister. Hun waardering, meevoelen en vriendschap sterkten hem en vol goede moed keerde hij terug naar zijn melaatsen.
Bijna de hele tijd dat hij op Molokai verbleef, was Pater Damiaan alleen en vroeg hij hulp. Tegen het einde van zijn leven kwam die hulp. De Amerikaan Joseph Dutton hield zich bezig met het weeshuis voor jongens en de medische zorg voor de melaatsen. De Duitse Pater Wendelin Moellers bekommerde zich over het tweede dorp op het melaatseneiland. De Luikse Priester Conrardy voegde zich op 17 mei 1888 bij Pater Damiaan. Hun verstandhouding was uitstekend. De Duitse Moeder Manarme Kopp of Cope nam de weesmeisjes onder haar hoede.
Tijdens het herstellen van de kerktoren trotseerde Pater Damiaan een regenbui. Hij vatte kou en liep een longontsteking op.
Omringd door enkele medewerkers en betreurd door zijn melaatsen stierf Pater Damiaan op 15 april 1889, na 25 jaar op Hawaï waaronder bijna 16 jaren op Molokai. Hij was slechts 49 jaar oud. Zijn laatste woorden waren "Wat is het aangenaam te sterven als een kind van de Heilige Harten".
Door een stoet wenende hulpeloze kreupelen, blinden en zieken werd hij de volgende dag naar zijn laatste rustplaats gedragen en begraven in de schaduw van de Kohalaboom.
Toen Pater Damiaan stierf, stond de wereld een ogenblik stil. Alle ogen waren gericht op de stilzwijgende, koppige en doortastende Vlaming die 16 jaar lang het lot deelde van honderden uitgesloten medemensen.
DE OVERBRENGING VAN ZIJN LICHAAM
In 1935 vroeg Koning Leopold III aan de toenmalige president van de Verenigde Staten van Amerika het stoffelijk overschot van Pater Damiaan vanuit Molokai naar Vlaanderen te mogen overbrengen. De toestemming werd gegeven.
De stoffelijke resten van Pater Damiaan werden opgegraven en teruggebracht naar België met het schoolschip Mercator. De overbrenging kon rekenen op internationale belangstelling. De aankomst in Antwerpen nam de vorm aan van een zelden geziene triomftocht. Vooral de verslagen in kranten en geïllustreerde tijdschriften geven een beeld van de enorme toeloop.
Van Antwerpen over Tremelo tot Leuven stonden duizenden mensen langs de weg om het stoffelijk overschot van Pater Damiaan te begroeten. Hoogwaardigheidsbekleders uit het religieuze, politieke en culturele leven hielden eraan om hem hulde te betonen.
In 1956 werden de stoffelijke resten in afzonderlijke kistjes opgeborgen en terug in het graf geplaatst. Het kistje met de rechterhand werd later teruggeschonken aan Hawaï. Met grote eerbetuigingen werd deze teruggeplaatst in het oorspronkelijke graf naast het Filomenakerkje.
