Openingsuren gemeentehuis:

Ma.:	09.00 tot 12.00 uur 13.30 tot 16.00 uur
Di.:	09.00 tot 12.00 uur 17.00 tot 19.00 uur
Wo.:	09.00 tot 12.00 uur 13.30 tot 16.00 uur
Do.:	09.00 tot 12.00 uur 17.00 tot 19.00 uur
Vr.:	09.00 tot 12.00 uur

Sluitingsdagen:

De gemeentediensten zijn gesloten op feestdagen en tijdens het weekend.

Pater Damiaan voor de lens

Aan de hand van fotomateriaal van Pater Damiaan willen we u een idee geven van de weg die hij afgelegd heeft in zijn leven.

Damiaan op 23-jarige leeftijd
Damiaan op 33-jarige leeftijd
Damiaan bij de melaatse weesmeisjes
Damiaan tussen de melaatse weesjongens
Damiaan getekend door de lepra
Damiaan op zijn sterfbed
Damiaan opgebaard

DAMIAAN OP 23-JARIGE LEEFTIJD

Deze foto werd omstreeks 24 oktober 1863 genomen net voor zijn afreis naar Hawaii. Damiaan liet zich fotograferen zoals zijn grote voorbeeld, de Baskische jezuïet Franciscus Xaverius, met het missiekruis in de linkerhand. (Odillo van Gestel: Vie et Documents, p.38)
Hij keerde nog dezefde dag terug naar Leuven en toen hij zich op weg begaf naar de haven om in te schepen, passeerde hij langs Parijs. Daar liets hij zich fotograferen. Een kopie van deze foto, nu in het bezit van zijn broer, geeft ons een idee omtrent zijn karakter, zoals hij was als twintigjarige.
Op de foto kijkt hij u recht in het aangezicht. Zijn houding krachtig en mannelijk, met het open gelaat van de echte Vlaming waarvan elke trek wijst op een sterk karakter.
Tegen de borst gedrukt met grote vurigheid houdt hij een kruis.

De brief die nu volgt, werd geschreven voor de afvaart uit de haven van Bremen. In het postscriptum maakt hij melding van deze foto waarvan hij kopieën aan zijn familie bezorgde als herinnering 'opdat zij niet zouden vergeten voor hem te bidden'. (Id., p.38)

In een brief aan zijn ouders van 30 oktober 1863 schreef hij:
'Lieve Ouders uit erkentelijkheid voor al het goede dat gij voor mij hebt gedaan zend ik u mijn ingekaderd portret als gij zo goed wilt zijn het in ons huis te Leuven te gaan halen. Gij zult er nog een twintigtal andere, veel kleinere, ontvangen welke de fotograaf u uit Parijs rechtstreeks zal toezenden. De helft daarvan is bestemd voor pater Pamfiel om ze uit te delen aan de medebroeders in Leuven. Van de overigen geeft u er een aan Gerard, een aan Leonce, een aan (Con)stance. Een aan Vinckx, een aan onze pastoor, een aan Vanlangendonks, een aan menonkel. De twee overblijvenden zijn voor u om te bewaren in uw gebedenboek. Ik ga onmiddellijk schrijven aan Pauline en er voor haar een foto bijvoegen.' (Id. pp 44-45)

DAMIAAN OP 33-JARIGE LEEFTIJD

Deze maal geen missionarisportret, het is de foto van een gewoon priester in zijn zwarte soutane. De foto werd genomen juist voor zijn vertrek naar de melaatsenkolonie van Kalawoa op Molokai (1873).

Omtrent deze foto, die zich in het Rome-archief bevindt, zijn haast geen concrete gegevens bekend. Wel zijn er interpretaties zoals ondermeer in het boek van Gavan Daws Holy Man: Father Damien of Molokai, p. 206.
'De afbeelding die Edward Clifford koos voor de cover van zijn boek was een tweede portret van Damiaan maar nu een verzonnen versie van de priester zoals hij er 20 jaar tevoren, voordat hij melaats was, en voor dat hij op Kalawao was, kon hebben uitgezien... Dit portret, (gemaakt op basis van een schets gemaakt door Clifford) werd vervaardigd in 1888, maar gedateerd in 1868.' (vertaling Henk ter Huurne, p. 239)

DAMIAAN BIJ DE MELAATSE WEESMEISJES

Damiaan leerde melaatsen weer zelfrespect en vriendschap. Op deze foto poseert hij in 1880 (?) samen met twaalf melaatse meisjes van het weeshuis.

Damiaan gekleed in zwarte toog, het hoofd bedekt met de zwarte priesterhoed, hurkt achter de zittende groep. Sommige meisjes dragen goed zichtbaar een rozenkrans als halssnoer. In de achtergrond vier paarden vastgebonden aan een afsluiting. Hoewel er voldoende documentatie bestaat omtrent de aanwezigheid van weesmeisjes in Kalawao, over het wanneer de foto werd genomen, door wie én waar het origineel zich nu bevindt, bestaat helemaal geen duidelijkheid.

DAMIAAN TUSSEN DE MELAATSE WEESJONGENS

foto: Damiaan tussen de melaatse weesjongens

Deze foto werd genomen enkele weken voor Damiaans dood, waarschijnlijk in februari of begin maart 1889. Fotograaf was William Brigham, die de Amerikaanse lepraspecialist Prince A. Morrow vergezelde tijdens diens studiebezoek op Molokai. Centraal op de voorgrond ziet men de zwaar door melaatsheid getekende Damiaan. Hij wordt omringd door de jongens van het Baldwin Home. De jongens en enkele volwassenen vormen samen een groep van 64 personen. Damiaan in het midden en achteraan leunen 31 personen tegen een afsluiting opgetrokken uit opeengestapelde lavastenen. Daarachter merkt men vier paviljoenen van de nederzetting. Op de achtergrond rijst de pali steil omhoog.

DAMIAAN GETEKEND DOOR DE LEPRA

foto Damiaan 49 jaar

Deze foto werd eveneens door William Brigham genomen, naar alle waarschijnlijkheid op dezelfde dag als die van Damiaan samen met de weesjongens. Zijn kleding is dezelfde met dit verschil dat hij nu het hoofd bedekt houdt. Zijn aangezicht is duidelijk getekend door de ravage aangericht door de ziekte. Zijn linkerhand op de knie spreekt boekdelen. De rechterarm rustend in een draagdoek, houdt hij verborgen onder zijn schoudermantel.

Damiaan werd gefotografeerd, zittend in een leunstoel, voor de geven van de zijkapel. Die wand, opgetrokken met in segmenten gezaagde planken, geven deze foto zijn typische herkenbaarheid en werd dan ook ontelbare malen gepubliceerd. Een bijna levensgrote uitvergroting ervan werd opgehangen in de Damiaancrypte in Leuven.

In zijn boek 'Holy Man. Father Damien of Molokai' schreef Gavan Daws in verband met deze foto: 'Een andere foto genomen door Brigham, een individueel portret, toonde Damiaan, hoofd, schouders en bovenlichaam, zoals hij er werkelijk uitzag: een leprageval, stervend. Brigham was geen vriend van Damiaan noch van zijn overtuiging - nog zo'n antipathiek protestant, en feitlijk - de onverbiddelijke lens van de camera zou hem niet hebben toegelaten de getekende lijnen van het aangezicht van de man te verzachten, zoals Edward Clifford had gedaan met zijn artistieke benadering.
Damiaans unieke gelaatstrekken; dit aangezicht waardoor allen werden getroffen die het hebben gezien toen hij gezond was, met zijn kracht, zijn energie. Nu waren ze niet meer dan een algemeen beeld van de ziekte. En toch straalden zij nog een duidelijk zelfbeeld uit, bewaard niet zozeer in de blik van de ogen, waarin het levenslicht reeds begon weg te deemsteren, maar veeleer in de versleten maar niet te miskennen iconografie van deze uitzonderlijke man, deze uitzonderlijke priester.' (p. 210)

DAMIAAN OP ZIJN STERFBED

De twee foto's, wat verschillend van elkaar, werden genomen door Dr. Sydney Bourne Swift. Aangenomen wordt dat dit gebeurde op Palmzondag, 14 april 1889. Op pagina 212 van Daws 'Holy Man' wordt vermeld dat: 'Op zaterdag 13 april Dr. Swift er begon over te denke zijn camera klaar te maken.' Op den ene foto ziet men de stervende Damiaan met beide handen boven de bedsprei. Op de andere foto steunt hij het hoofd met de linkerhand.

'James Sinnett waakte op 14 april 1889 de hele dag bij Damiaan... terwijl Dr. Swift, ook een Ier, zich met een fototoestel op een driepoot een weg baande tussen de dorpelingen door. "Ik denk dat dit nuttig kan zijn", legde de arts uit, "je weet dat ikzelf niet gelovig ben, maar toch gebeurt er hier iets bijzonders." James Sinnett plaatste kussen achter Damiaan, zodat hij meer rechtop zat. Hij hield de verzwakte man in de juist houding en op een teken van Dr. Swift trok hij zich snel achteruit. Twee opnamen lukten. De halfbewust Damiaan keek met brekende ogen recht in de lens. Zijn handen lagen groot en weer stevig op het beddensprei.' Hilde Eynikel, 'Het Zieke Paradijs', p. 256. In de latere publicatie van H. Eynikel 'Damiaan. De definitieve Biografie' krijgt Jozef Dutton de rol van J. Sinnett: 'Dr. Swift wist hoe bekend Damiaan nu al was en besloot een fotodocument voor de toekomst te maken. Dutton was er tegen, maar hielp wel Damiaan rechtop te zetten...' (p. 348)

DAMIAAN OPGEBAARD

De overleden en opgebaarde pater Damiaan werd op maandag 15 april 1889, de dag van zijn overlijden, opnieuw gefotografeerd, naar alle waarschijnlijkheid door Dr. Sydney B. Swift. Naast de overledene staan de zusters Franciscanessen: Moeder Marianne, de zusters Leopoldina en Vincent die sedert 14 november 1888 in Kalaupapa verbleven. Deze foto's maken deel uit van de verzameling van Dr. Swift. De Hawaiiaanse staat had aanvankelijk verboden deze foro's te verspreiden. Tevergeefs.

Uit de beschikbare documenentatie is niet duidelijk op te maken waar deze foto's werden genomen. Wanneer de foto's naast elkaar worden geplaatst is er toch wel een opmerkelijk verschil waaruit dat kan worden opgemaakt dat de ene foto in de pastorie werd genomen en de andere in de St.-Filomenakerk. Op de laatste foto ziet men op de achtergrond duidelijk een gedeelte van het altaar. Dit wordt onrechtstreeks bevestigd door het getuigenis van Wendelin Möllers (17 april 1889).

foto: Damiaan opgebaard 1

'Toen ik daar toekwam, had men hem (Damiaan) reeds gekleed met zijn soutane. Omstreeks 11 uur, hebben wij hem naar de kerk gebracht waar hij opgebaard bleef en omringd door de melaatsen die kwamen bidden voor hun geliefde pater tot de volgende morgen 8 uur' (O. Van Gestel, 'Vie et Documents', p. 1054)
Van Hilde Eynikel zijn er (opnieuw) twee van elkaar verschillende versies:
Uit 'Het Zieke Paradijs', p. 357: 'Toen hij (Joseph Manu) zijn boot op het strand trok, zag hij de Hawaiiaanse vlag halfstok hangen en wist hij dat hij te laat was. Hij vroeg de omstaanders waar Damiaan was. 'Op de eettafel' zei een Hawaiiaan. 'Conrardy en Sinnett zijn hem aan het klaar maken (sic)'. Ze vertelden Manu dat iemand water had binnengebracht. 'Ze wassen hem' vertelden ze. 'Ze hebben een witte kazuifel gehaand en dat betekent dat ze hem zo gaan opbaren.' De zusters kwamen aanrijden en gingen de pastorie binnen. Even later kwam Swift aanzetten met zijn fototoestel.'
Uit 'De Defintieve Biografie', p.350: 'Toen Wedelin aankwam lag het lijk al op de eettafel, gekleed in witte kazuifel met albe, stool en manipel. Conrardy en de broeders (Dutton & Sinnett?) hadden de liturgische gewaden over de soutane aangetrokken. Ze vergaten Damiaans zakken (zorgvuldig) leeg te maken en zo kwam het dat Damiaan werd begraven met zijn timmermanspotlood op zak. Hij lag er rustig bij. Het leek of hij even sliep vooraleer de hoogmis op te dragen... Zuster Leopoldina schrok omdat alle lepratekens uit zijn gezicht waren verdwenen... De zusters poseerden bij het stoffelijk overschot vooraleer de ruwhouten kist, die buiten op twee stoelen ston, te bekleden met zwarte serge en wit satijn en ze prikten er spelden op om de illusie van diamant te creëren. Om 11 uur werd de kist de kerk ingedragen, waar een wake werd gehouden.'

Bron: Contactblad van het Damiaan Documentatie & Informatiecentrum, nummer 22, 30 november 2001
tekst van Alfons Eggers

Zoeken

Activiteitenkalender

Eerstvolgende activiteiten

Stratenplan

Zoek een straat: