Lokaal energie- en klimaatactieplan

Het Sustainable Energy and Climate Action Plan, kortweg SECAP, is het energie- en klimaatactieplan dat lokale besturen opstellen in het kader van het Burgemeestersconvenant 2030. Met dit plan engageren gemeenten zich om hun CO2-uitstoot te verminderen en zich beter aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.

Een SECAP bevat een analyse van het huidige energieverbruik en de uitstoot binnen de gemeente, en legt concrete doelstellingen vast voor de toekomst. Daarnaast beschrijft het plan welke acties nodig zijn om deze doelen te bereiken. Denk bijvoorbeeld aan het verbeteren van de energie-efficiëntie van gebouwen, het stimuleren van hernieuwbare energie, het verduurzamen van mobiliteit en het versterken van groen en waterbeheer.

Wat het SECAP bijzonder maakt, is dat het niet alleen focust op het beperken van klimaatverandering (mitigatie), maar ook op het omgaan met de gevolgen ervan (adaptatie). Zo werken gemeenten tegelijk aan minder uitstoot én aan een omgeving die beter bestand is tegen hitte, droogte en wateroverlast.

Met een SECAP zetten lokale besturen dus concrete stappen naar een duurzame, leefbare en toekomstgerichte gemeente, in nauwe samenwerking met burgers, bedrijven en andere partners.

Lokaal energie- en klimaatactieplan Tremelo

Het lokaal energie- en klimaatactieplan (SECAP) van Tremelo werd samen opgesteld met Begijnendijk onder begeleiding van de provincie. Dit werd goedgekeurd door de gemeenteraad op 28 maart 2024 en bekrachtigd door de deputatie op 22 mei 2024.

In dit plan engageren we ons om de CO2-uitstoot op ons grondgebied tegen 2030 met minstens 40% te verminderen ten opzichte van 2011.

• Dit doen we door energie te besparen, de energie-efficiëntie te verhogen (bijvoorbeeld via zuinige toestellen) en het aandeel hernieuwbare energie aanzienlijk uit te breiden. Dit wordt klimaatmitigatie genoemd.
• Daarnaast streven we naar een duurzame en klimaatneutrale gemeente die veerkrachtig is en beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering. We nemen daarom ook maatregelen om de impact van onder andere hitte, droogte en wateroverlast te beperken. Dit valt onder klimaatadaptatie.
• Tot slot willen we evolueren naar een gemeente waar alle inwoners toegang hebben tot veilige, duurzame en betaalbare energie, en waar energiearmoede zoveel mogelijk wordt voorkomen.

Om deze doelstellingen te bereiken wordt op verschillende domeinen ingezet om de meest optimale resultaten te behalen.

• Als gemeente geven we allereerst zelf het goede voorbeeld in onze eigen werking: gebouwenbeheer, wagenpark, aankoopbeleid, ruimtelijke planning, vergunningenbeleid,… We hebben immers een belangrijke voorbeeldfunctie op dit vlak.
• Daarnaast is onze ruimtelijke ordening van cruciaal belang om de klimaatcrisis op te lossen. Een goede, doordachte ruimtelijke ordening draagt bij tot zowel het verminderen van de broeikasgasuitstoot als tot het beperken en opvangen van de gevolgen van de klimaatverandering. Aangezien we als gemeentebestuur heel wat hefbomen in handen hebben op vlak van ruimtelijke ordening, is dit dan ook dé sleutelsector voor een geslaagd lokaal klimaatbeleid.
• Verder worden nog acties omschreven voor andere domeinen zoals gebouwen, mobiliteit, openbare verlichting, hernieuwbare energie, duurzame productie en consumptie, als adaptatiemaatregelen in de publieke ruimte, de openruimte en op perceelsniveau.

Klimaat en gezondheid

Klimaatverandering heeft een directe en indirecte impact op de gezondheid van mensen.

• Stijgende temperaturen zorgen bijvoorbeeld voor meer hittegolven, wat kan leiden tot uitdroging, hittestress en een verhoogd risico op hart- en vaatproblemen.
• Daarnaast verslechtert de luchtkwaliteit door onder meer ozonvorming en bosbranden, wat ademhalingsproblemen zoals astma kan verergeren. Klimaatopwarming zet watervoorraden onder druk door langere en frequentere droogteperiodes, waardoor de beschikbaarheid van zoet water steeds onzekerder wordt.
• Ook de verspreiding van infectieziekten verandert, doordat bepaalde insecten, zoals muggen en teken, zich in warmere omstandigheden sneller uitbreiden.
• Ten slotte kunnen extreme weersomstandigheden, zoals stormen, overstromingen en droogte, niet alleen fysieke gezondheidsproblemen veroorzaken, maar ook een impact hebben op het mentaal welzijn van mensen.

De gevolgen zijn vaak het zwaarst voor de meest kwetsbare doelgroepen: oudere mensen, jonge kinderen, mensen met gezondheidsproblemen, mensen in een slechte woning, met een laag inkomen of mensen zonder of met een beperkt netwerk.

Departement Zorg van De Vlaamse overheid werkte in haar Vlaams Klimaatgezondheidsplan (2023) een strategie uit om de negatieve effecten van de klimaatverandering op onze gezondheid te beperken en de positieve invloed te versterken. Ze formuleert acties rond de bovenstaande klimaatgerelateerde gezondheidsuitdagingen en werkt verder aan een ondersteunend beleid naar de zorgsector, gemeenten en andere actoren.

Ook Tremelo werkt dit verder uit via een toekomstgericht gezondheidsbeleid, rekening houdend met de directe en indirecte gevolgen van overmatige hitte, aanhoudende droogte en wateroverlast, waaronder ook UV-straling, infectieziekten, waterkwaliteit, pollen en allergieën.